Mniszek lekarski zwany mleczem. Chwast, który jest pożytecznym ziołem

1
Mniszek lekarski zwany mleczem
Tak zwane mlecze często uważamy tylko za chwasty. Ale to pożyteczne zioła, o czym świadczy choćby ich prawdziwa nazwa, czyli mniszek lekarski.

Mniszek lekarski, popularnie zwany mleczem, to jedno z najbardziej znanych i cenionych ziół leczniczych. W ogrodzie jest nielubianym chwastem, rozsiewającym się ekspansywnie na trawnikach i rabatach kwiatowych.

Mniszek lekarski (mniszek pospolity) jest wieloletnią byliną z rodziny astrowatych. Występuje w całej Europie i Azji. W Polsce jest rośliną pospolitą. Problem z mniszkami w ogrodzie polega na ich ekspansywności i wiatropylnym sposobie rozsiewania - ich ładne, żółte kwiaty po przekwitnięciu zamieniają się w puszyste kule. Każda zawiera kilkaset nasion wyposażonych w rodzaj spadochronu, dzięki którym mogą być roznoszone przez wiatr na obszarze nawet kilku kilometrów.

Poznajcie też: Właściwości czosnku niedźwiedziego i przepisy na potrawy z niego

Zamiast kompostować liście mniszka, najmłodsze można dodać do sałatki - są smaczne i wyjątkowo bogate w witaminy i sole mineralne. Suszone kwiaty i korzenie mogą posłużyć także do sporządzania leczniczych naparów, syropów, a nawet wina.

Zobacz zdjęcia

Mniszek lekarski

Mniszek lekarski najobficiej kwitnie w kwietniu-maju. Warto zebrać i wykorzystać jego kwiaty.

_Alicja_ - pixabay.com
Mlecz w ogrodzie

Mlecz jest również ekspansywną i bardzo żywotną rośliną, co sprawia, że bywa uciążliwym chwastem.

Magdalena Kmita-Kulesza
Kwiaty mniszka lekarskiego

Z kwiatów mniszka można przygotować np. napar lub znakomity i zdrowy syrop.

Krzys16 - pixabay.com
Syrop z mniszka lekarskiego

Syrop z mniszka ma bardzo przyjemny, lekko miodowy smak. Dlatego często nazywany jest miodem z mniszka.

DagnyWalter - pixabay.com
Pole mleczy

Pamiętajmy, żeby zbierać kwiaty w miejscach oddalonych od dróg itp. Uważajmy też na pola, na których mogły być stosowane opryski.

Ela1974 - pixabay.com
Miododajny mniszek lekarski

Mniszek lekarski to też bardzo cenna roślina miododajna. Miód z mniszka ma charakterystyczny mleczny kolor.

Arcaion - pixabay.com
Mlecz - dmuchawce

Dmuchawce wyglądają urokliwie. Ale to przede wszystkim wyjątkowo skuteczny sposób rozprzestrzeniania nasion.

Pasja1000 - pixabay.com

Mniszek lekarski na zdrowie

W lecznictwie wykorzystywane są wszystkie części rośliny - od kwiatów po korzenie. Z mniszków powstają leki pomagające w schorzeniach wątroby i woreczka żółciowego, infekcjach dróg moczowych, chorobach pęcherza, nerek, cukrzycy. Napary i syropy z mniszka stosowane są także w leczeniu miażdżycy, zaburzeń trawienia i w infekcjach górnych dróg oddechowych.

Dowiedz się: Jakie właściwości zdrowotne mają kwiaty forsycji i jak je wykorzystać

Należy jednak pamiętać, że konsultacji z lekarzem wymaga stosowanie mniszka przy niedrożności jelit, niedrożności dróg żółciowych oraz przy ropniaku pęcherzyka żółciowego (mowa tu przede wszystkim o zastosowaniu leczniczym, kiedy zażywa się skoncentrowane preparaty, a nie o zastosowaniu kulinarnym). Mniszek może ponadto powodować reakcje uczuleniowe, a w przypadku nadkwaśności soku żołądkowego i wrzodów żołądka wzmagać dolegliwości.

Co zrobić z mniszka lekarskiego

Najprostszym sposobem wykorzystania mniszka lekarskiego jest wykorzystanie jego liści. Młode idealnie nadają się do wszelkiego rodzaju sałatek. Starsze będą gorzkawe, więc warto je zbierać wiosną (lub kiedy zaczynają odrastać po nie do końca udanym pieleniu). Liście wystarczy umyć i np. dorzucić do mieszanki sałat - świetnie zastąpią rukolę, którą nieco przypominają smakiem. Liście mniszka dobrze smakują z sosem winegret i ale też octem balsamicznym. Można je też zblanszować i jeść np. z makaronem.

Polecamy: Sprawdzone przepisy na potrawy z dzikich roślin i chwastów

Ale z mniszka można też przygotować przetwory, które pozwolą cieszyć się jego walorami nie tylko wiosną. To przede wszystkim tzw. miód z mniszka czyli syrop z jego kwiatów oraz wino.

Miód z mniszka czyli syrop ze świeżych kwiatów

Na syrop nadają się kwiaty zerwane na początku kwitnienia. Około 250 kwiatów (lub więcej) zalewamy litrem wody i gotujemy przez 15 minut. Odstawiamy na dobę, po czym przecedzamy wywar. Uzyskany płyn gotujemy na wolnym ogniu przez 3-5 godzin, stale mieszając i nie dopuszczając do wrzenia. Dodajemy cukier i sok z cytryny. Dokładnie mieszamy. Przelewamy do słoików. Syrop jest skutecznym środkiem hamującym kaszel i zwalczającym infekcje górnych dróg oddechowych.

Wino z korzenia mniszka lekarskiego

50 g suszonych korzeni rozdrabniamy, zalewamy 0,75 l białego wina i odstawiamy na 2 tygodnie. Należy pamiętać o codziennym wstrząsaniu. Po upływie 2 tygodni wino przecedzamy przez gazę. Mała lampka takiego trunku jest polecana od czasu do czasu osobom cierpiącym na miażdżycę i choroby układu krążenia.

Wywary i napary z mniszka lekarskiego przydadzą się w domowej apteczce.

Napar z kwiatów mniszka lekarskiego 

Łyżkę stołową suszonych kwiatów zalewamy wrzątkiem i parzymy pod przykryciem przez 10 minut. Napar odcedzamy i pijemy kilka razy dziennie po pół szklanki. Szczególnie polecany osobom z dolegliwościami wątroby i pęcherzyka żółciowego.

Wywar z korzenia mniszka lekarskiego

50 g suszonych korzeni rozdrabniamy, zalewamy litrem wody i gotujemy przez 2-3 minuty. Odstawiamy pod przykryciem na 10 minut, następnie przecedzamy. Pijemy 1/3 szklanki kilka razy dziennie. Wywar zalecany jest w infekcjach dróg moczowych, chorobach pęcherza, nerek oraz cukrzycy.

Dowiedz się: Jak wykorzystać pokrzywę z pożytkiem dla siebie i ogrodu

Mlecz na trawniku

Niezależnie od swych walorów zdrowotnych i smakowych, mlecz  bywa uciążliwym chwastem - rozrasta się niewiarygodnym tempie i błyskawicznie zagłusza trawę. Jego korzenie odbierają z gleby podstawowe składniki odżywcze, a szerokie liście blokują dostęp światła słonecznego do trawy. Zwalczanie mleczy jest trudne, nie tylko ze względu na sposób ich rozsiewania, lecz również z powodu niezwykłej wręcz żywotności tych bylin. Usuwając mniszek z ziemi, trzeba uważać, by wyciągnąć roślinę w całości, a nie jest to łatwe, biorąc pod uwagę, że byliny te mają głęboki system korzeniowy. Pozostawienie w glebie nawet fragmentu korzenia spowoduje, że mlecz odrośnie.

Oczywiście mlecze, których pozbywamy się z trawnika, możemy wykorzystać w sposób opisany powyżej (tzn. jeśli uprawiamy trawnik w sposób ekologiczny).

Jak walczyć z mleczami na trawniku

Podstawą w walce z mleczem jest systematyczność. Należy zdać sobie sprawę, że nie da się ich całkowicie wyeliminować z ogrodu - wiatr zawsze skądś przyniesie nasiona. Można jednak skutecznie ograniczyć występowanie mlecz, nie dopuszczając do ich kwitnienia i regularnie usuwając rośliny. Wprawdzie na rynku jest spora gama herbicydów przeznaczonych do zwalczania mniszków na trawnikach, jednak ich skuteczność może zagwarantować tylko bardzo duża dawka preparatu, a to osłabia zazwyczaj trawę. Najczęściej, po potraktowaniu chemią, mniszki skręcają lekko liście i... kwitną dalej. Dlatego podstawą w walce z tymi roślinami jest ich systematyczne, ręczne usuwanie i ewentualnie wspomagające stosowanie herbicydów.

Mniszki należy wyrywać, gdy tylko się pojawią. Do podważania roślin można użyć wideł amerykańskich lub specjalnych refraktorów (noży z rozwidloną końcówką) dostępnych w sklepach ogrodniczych. Widły są jednak bardziej polecane, gdyż przy okazji wyrywania mniszków podważamy ziemię, co dodatkowo napowietrza i rozluźnia darń. Mlecz najłatwiej usuwać, gdy ziemia jest wilgotna. Po wyciągnięciu mlecza, warto lekko przydeptać wybrzuszenie ziemi, aby nie pozostawić po nim śladu.

To Cię zainteresuje: Domowe środki, które pomogą zwalczać chwasty

Jeśli będziemy usuwać mlecze systematycznie, nie dopuszczając do ich kwitnienia i zawiązywania nasion, z każdym rokiem będzie ich w ogrodzie mniej. Same liście mniszka można wyrzucić na kompost - są źródłem cennych składników mineralnych. Jeśli jednak na kompost trafią korzenie lub kwiaty, w krótkim czasie możemy spodziewać się, że kompostownik zmieni się w zielono-żółty zagon mleczy. Dlatego te części roślin należy położyć w słonecznym miejscu do wysuszenia i spalić.

Oceń artykuł
3,63 / 8 głosów
Co sądzisz na ten temat
Zaloguj się i dodaj swój komentarz

Autor: Anna Mikos

Polecamy Ci również

Zobacz także