Mniszek lekarski zwany mleczem. Chwast, który jest pożytecznym ziołem

1
Mniszek lekarski zwany mleczem
Tak zwane mlecze często uważamy tylko za chwasty. Ale to pożyteczne zioła, o czym świadczy choćby ich prawdziwa nazwa, czyli mniszek lekarski.

Mniszek lekarski, popularnie zwany mleczem, to jedno z najbardziej znanych i cenionych ziół leczniczych. W ogrodzie jest nielubianym chwastem, rozsiewającym się ekspansywnie na trawnikach i rabatach kwiatowych.

Mniszek lekarski (mniszek pospolity) jest wieloletnią byliną z rodziny astrowatych. Występuje w całej Europie i Azji. W Polsce jest rośliną pospolitą. Problem z mniszkami w ogrodzie polega na ich ekspansywności i wiatropylnym sposobie rozsiewania - ich ładne, żółte kwiaty po przekwitnięciu zamieniają się w puszyste kule. Każda zawiera kilkaset nasion wyposażonych w rodzaj spadochronu, dzięki którym mogą być roznoszone przez wiatr na obszarze nawet kilku kilometrów.

Poznajcie też: Czosnaczek - zioło, które pachnie i smakuje jak czosnek

W lecznictwie wykorzystywane są wszystkie części rośliny - od kwiatów po korzenie. Z mniszków powstają leki pomagające w schorzeniach wątroby i woreczka żółciowego, infekcjach dróg moczowych, chorobach pęcherza, nerek, cukrzycy. Napary i syropy z mniszka stosowane są także w leczeniu miażdżycy, zaburzeń trawienia i w infekcjach górnych dróg oddechowych.

Mniszek lekarski

Mniszek lekarski najobficiej kwitnie w kwietniu-maju. Warto zebrać i wykorzystać jego kwiaty.

_Alicja_ - pixabay.com
Mlecz w ogrodzie

Mlecz jest również ekspansywną i bardzo żywotną rośliną, co sprawia, że bywa uciążliwym chwastem.

Magdalena Kmita-Kulesza
Kwiaty mniszka lekarskiego

Z kwiatów mniszka można przygotować np. napar lub znakomity i zdrowy syrop.

Krzys16 - pixabay.com
Syrop z mniszka lekarskiego

Syrop z mniszka ma bardzo przyjemny, lekko miodowy smak.

DagnyWalter - pixabay.com
Pole mleczy

Pamiętajmy, żeby zbierać kwiaty w miejscach oddalonych od dróg itp. Uważajmy też na pola, na których mogły być stosowane opryski.

Ela1974 - pixabay.com
Miododajny mniszek lekarski

Mniszek lekarski to też bardzo cenna roślina miododajna.

Arcaion - pixabay.com

Mniszek lekarski na zdrowie

Zamiast kompostować liście mniszka, najmłodsze można dodać do sałatki - są smaczne i wyjątkowo bogate w witaminy i sole mineralne. Suszone kwiaty i korzenie, zamiast trafić w ogień, mogą posłużyć także do sporządzania leczniczych naparów, syropów, a nawet wina. Należy jednak pamiętać, że konsultacji z lekarzem wymaga stosowanie mniszka przy niedrożności jelit, niedrożności dróg żółciowych oraz przy ropniaku pęcherzyka żółciowego. Mniszek może ponadto powodować reakcje uczuleniowe, a w przypadku nadkwaśności soku żołądkowego i wrzodów żołądka wzmagać dolegliwości. 

Dowiedz się: Jakie właściwości zdrowotne mają kwiaty forsycji i jak je wykorzystać

Napar z kwiatów mniszka lekarskiego 

Łyżkę stołową suszonych kwiatów zalewamy wrzątkiem i parzymy pod przykryciem przez 10 minut. Napar odcedzamy i pijemy kilka razy dziennie po pół szklanki. Szczególnie polecany osobom z dolegliwościami wątroby i pęcherzyka żółciowego.

Wywar z korzenia mniszka lekarskiego

50 g suszonych korzeni rozdrabniamy, zalewamy litrem wody i gotujemy przez 2-3 minuty. Odstawiamy pod przykryciem na 10 minut, następnie przecedzamy. Pijemy 1/3 szklanki kilka razy dziennie. Wywar zalecany jest w infekcjach dróg moczowych, chorobach pęcherza, nerek oraz cukrzycy.

Syrop ze świeżych kwiatów mniszka

Na syrop nadają się kwiaty zerwane na początku kwitnienia. Około 250 kwiatów (lub więcej) zalewamy litrem wody i gotujemy przez 5 minut. Odstawiamy na godzinę, po czym przecedzamy wywar. Uzyskany płyn gotujemy na wolnym ogniu przez 3-5 godzin, stale mieszając i nie dopuszczając do wrzenia. Tak przygotowany syrop ma gorzki smak, dlatego dodajemy kilogram cukru i sok z wyciśniętej cytryny. Dokładnie mieszamy. Przelewamy do słoików. Syrop jest skutecznym środkiem hamującym kaszel i zwalczającym infekcje górnych dróg oddechowych.

Wino z korzenia mniszka lekarskiego

50 g suszonych korzeni rozdrabniamy, zalewamy 0,75 l białego wina i odstawiamy na 2 tygodnie. Należy pamiętać o codziennym wstrząsaniu. Po upływie 2 tygodni wino przecedzamy przez gazę. Mała lampka takiego trunku jest polecana od czasu do czasu osobom cierpiącym na miażdżycę i choroby układu krążenia.

Dowiedz się: Jak wykorzystać pokrzywę z pożytkiem dla siebie i ogrodu

Mlecz na trawniku

Niezależnie od swych walorów zdrowotnych i smakowych, mlecz  bywa uciążliwym chwastem - rozrasta się niewiarygodnym tempie i błyskawicznie zagłusza trawę. Jego korzenie odbierają z gleby podstawowe składniki odżywcze, a szerokie liście blokują dostęp światła słonecznego do trawy. Zwalczanie mleczy jest trudne, nie tylko ze względu na sposób ich rozsiewania, lecz również z powodu niezwykłej wręcz żywotności tych bylin. Usuwając mniszek z ziemi, trzeba uważać, by wyciągnąć roślinę w całości, a nie jest to łatwe, biorąc pod uwagę, że byliny te mają głęboki system korzeniowy. Pozostawienie w glebie nawet fragmentu korzenia spowoduje, że mlecz odrośnie.

Podstawą w walce z mleczem jest systematyczność. Należy zdać sobie sprawę, że nie da się ich całkowicie wyeliminować z ogrodu - wiatr zawsze skądś przyniesie nasiona. Można jednak skutecznie ograniczyć występowanie mlecz, nie dopuszczając do ich kwitnienia i regularnie usuwając rośliny. Wprawdzie na rynku jest spora gama herbicydów przeznaczonych do zwalczania mniszków na trawnikach, jednak ich skuteczność może zagwarantować tylko bardzo duża dawka preparatu, a to osłabia zazwyczaj trawę. Najczęściej, po potraktowaniu chemią, mniszki skręcają lekko liście i... kwitną dalej. Dlatego podstawą w walce z tymi roślinami jest ich systematyczne, ręczne usuwanie i ewentualnie wspomagające stosowanie herbicydów.

Mniszki należy wyrywać, gdy tylko się pojawią. Do podważania roślin można użyć wideł amerykańskich lub specjalnych refraktorów (noży z rozwidloną końcówką) dostępnych w sklepach ogrodniczych. Widły są jednak bardziej polecane, gdyż przy okazji wyrywania mniszków podważamy ziemię, co dodatkowo napowietrza i rozluźnia darń. Mlecz najłatwiej usuwać, gdy ziemia jest wilgotna. Po wyciągnięciu mlecza, warto lekko przydeptać wybrzuszenie ziemi, aby nie pozostawić po nim śladu.

To Cię zainteresuje: Domowe środki, które pomogą zwalczać chwasty

Jeśli będziemy usuwać mlecze systematycznie, nie dopuszczając do ich kwitnienia i zawiązywania nasion, z każdym rokiem będzie ich w ogrodzie mniej. Same liście mniszka można wyrzucić na kompost - są źródłem cennych składników mineralnych. Jeśli jednak na kompost trafią korzenie lub kwiaty, w krótkim czasie możemy spodziewać się, że kompostownik zmieni się w zielono-żółty zagon mleczy. Dlatego te części roślin należy położyć w słonecznym miejscu do wysuszenia i spalić.

Oceń artykuł
3,63 / 8 głosów
Co sądzisz na ten temat
Zaloguj się i dodaj swój komentarz

Autor: Anna Mikos

Polecamy Ci również

Zobacz także