Karob, czyli chleb świętojański. Jakie ma właściwości i zastosowanie

0
Szarańczyn strąkowy - karob
Karob, czyli szarańczyn strąkowy to mało znana roślina. Ale z jej nasionami mamy bardzo często do czynienia.

Kariera karobu jest zadziwiająca – roślina prawie niekojarzona z nazwy towarzyszy nam w życiu codziennym – od porcji jogurtu, po szlachetną wagę pierścionka. Poznajcie tę ciekawą roślinę.

Strąki karobu

Strąki karobu zawierają nasiona. Mają one wiele cennych składników, a robi się z nich m.in. mączkę chleba świętojańskiego - popularny dodatek do żywności.

Public Domain Pictures - pixabay.com
Drzewo karobowe

Karob, czyli szarańczyn strąkowy rośnie w rejonie Morza Śródziemnego. Jest wykorzystywany od tysiącleci.

Katarzyna Laszczak
Liście karobu

Liście karobu są zimozielone, częściowo opadają w lipcu.

Katarzyna Laszczak
Dziko rosnący karob

W trudnych warunkach karob karłowacieje i występuje jako krzew.

Katarzyna Laszczak
Karaty - nasiona karobu

Nasiona karobu mają stałą i jednakową wagę - 0,2 g. Były używane do ważenia drogich kamieni i złota. To właśnie od nich pochodzi nazwa i waga "karatu".

Durugby2005 - pixabay.com

Karob, czyli szarańczyn strąkowy

Karob to drzewo, które rośnie przede wszystkim w rejonie Morza Śródziemnego. Jest znane pod kilkoma nazwami – jego botaniczna polska nazwa to szarańczyn strąkowy. Ale używa się także spolszczonej wersji nazwy łacińskiej – ceratonia (od Ceratonia siliqua).

Jednak najbardziej chyba popularna nazwa, czyli karob, to zapożyczenie z angielskiego carob tree (to z kolei pochodzi z języka arabskiego). No i jest jeszcze chleb świętojański, albo drzewo chleba świętojańskiego.

Zamieszanie z nazwą jest spore, ale i tak większą niespodzianką okazują się właściwości i zastosowanie karobu. Pewnie niewielu z nas kojarzy tę roślinę, a jednak z jej nasionami mamy bardzo często do czynienia, i to w różnych sytuacjach. Ale po kolei.

Poznaj też: Gojnik, zioło, które daje żelazne zdrowie

Drzewo karobowe

Szarańczyn strąkowy to drzewo, które może osiągać całkiem spore rozmiary (do 15 m), jednak w trudniejszych warunkach występuje też jako krzew. Jest spokrewnione z bobem. Rośnie w całym Śródziemnomorzu i na Bliskim Wschodzie, gdzie jest wykorzystywane od tysiącleci.

Drzewa mają charakterystyczną łuszczącą się korę. Liście karobu są dość grube, skórzaste, składają się z 5 do 9 listków. Pozostają na drzewie przez cały rok, a wymieniane są częściowo, co dwa lata (część z nich opada w lipcu i odrasta wiosną; jeśli latem, będąc na wakacjach spotkacie karob, to właśnie wtedy możecie spodziewać się dywaniku z opadłych liści pod drzewem). Kwiaty nie są specjalnie dekoracyjne.

Ale szarańczyn słynie przede wszystkim z okazałych, skórzastych strąków. Strąki mogą mieć do 20 cm długości. Początkowe są zielone, ale w miarę dojrzewania przybierają ciemnobrązową barwę. Wnętrze strąków jest wypełnione miąższem i skrywa drobne, ale bardzo pożyteczne nasiona.

Obecnie szarańczyn strąkowy jest też uprawiany na plantacjach – największym producentem jest Hiszpania.

Właściwości karobu

Na terenach, gdzie karob rośnie dziko, tradycyjnie był wykorzystywany jako pasza dla zwierząt. Ale produkowano też z niego słodki napój (działający niemal jak naturalny energetyk) oraz liczne słodycze, a m.in. w Chorwacji robi się na nim nalewki. Karob jest odnotowany w Biblii. Znany był także starożytnym Sumerom, Egipcjanom, Grekom i Rzymianom i z czasem wcale nie stracił na znaczeniu.

Karob miał nie tylko spożywcze wykorzystanie – pozyskiwano z niego celulozę, obecnie stosuje się go także przy produkcji klejów i detergentów. Nasiona karobu są bardzo słodkie, ale zawierają mało tłuszczu. Za to są bogate w wapń, fosfor, magnez, zawierają też żelazo. A do tego witaminy z grupy B oraz inne (witamina A i D), pektyny i garbniki, a także kwas masłowy i galusowy.

Karob poprawia trawienie, działa przeciwutleniająco, pomaga w regulowaniu poziomu cholesterolu. Ma też działanie przeciwwirusowe i przeciwbakteryjne. Pomaga także w leczeniu astmy (działa wyksztuśnie). Z nasion karobu wyrabia się mączkę, z miąższu i strąków – słodką melasę.

Dowiedz się: Jak uprawiać stewię - roślinę, która jest naturalnym słodzikiem

Karob zamiast kakao

Poza składem, walorem karobu jest jego smak – przypomina on słodkie kakao. Dlatego karob jest używany jako zamiennik kakao, m.in. przy produkcji czekolady. Przez dietetyków jest uważany za znacznie zdrowszy od kakao (nie zawiera pobudzającej kofeiny i teobrominy, ani kwasu szczawiowego, który źle wpływa na przyswajanie wapnia).

Karob jest też znacznie mniej kaloryczny niż ziarna kakaowca (zawiera zdecydowanie mniej tłuszczu). W przeciwieństwie do kakao, karob nie wywołuje reakcji alergicznych.  

Mączka drzewa świętojańskiego – całkiem zdrowe E

Nawet jeśli nie skusiliście się na czekoladę z karobem zamiast kakao, to i tak pewnie go jedliście. Zmielony i wysuszony karob to... mączka drzewa świętojańskiego – jedna z najczęściej używanych substancji zagęszczających i żelujących, stosowanych w produkcji żywności. Jest ona oznaczana jako E410 (znana też jako guma karobowa).

Dodaje się ją m.in. do jogurtów, śmietany, lodów, polew cukierniczych, dżemów, marmolad i galaretek. Spójrzcie na opakowania kupowanych ostatnio produktów – na pewno w którymś z nich jest mączka drzewa świętojańskiego.

Jak widać nie wszystkie „E” są złe, bo mączka drzewa świętojańskiego zachowuje swoje walory odżywcze. Nie trzeba więc się jej obawiać, choć im krótsza lista składników na danym produkcie, tym lepiej.

Podpowiadamy: Jak działa żeń-szeń i na co warto go stosować

Nasiona karobu, czyli karaty

Niektóre rośliny są tak cenne, że są na wagę złota (np. szafran). Tymczasem nasiona karobu stały się... miarą złota. To właśnie od nasion karobu pochodzi karat, czyli jednostka miary złota i szlachetnych kamieni.

Nasiona karobu wyróżniają się tym, że mają dość regularny kształt, a przede wszystkim bardzo stałą masę – każde z nich waży 0,2 grama. Z tej obserwacji zrobili użytek dawni bliskowschodni kupcy, którzy przywozili do Europy cenne kamienie i złoto. Niepozorne nasiona stały się idealnym odważnikiem dla drogich kamieni i metali.

Oceń artykuł
3,00 / 2 głosów
Co sądzisz na ten temat
Zaloguj się i skomentuj pierwszy
Więcej na ten temat:

Autor: Michał Laszczak

Polecamy Ci również

Zobacz także