Jak uprawiać pierwiosnki czyli prymulki ogrodowe

3
Kwitnące pierwiosnki czyli prymulki ogrodowe
Pierwiosnki zadziwiają bogactwem kolorów. Kwitną wcześnie i nie mają dużych wymagań uprawowych.

Pierwiosnki zwane też prymulkami kwitną wczesną wiosną. Mają wiele gatunków, które można uprawiać i w ogrodzie, i na balkonie. Piszemy, jakie pierwiosnki wybrać i jak je uprawiać.

Kwiaty prymulek wyrastają bardzo wcześnie, niektóre odmiany zakwitają już w marcu, inne rozpoczynają kwitnienie w kwietniu i maju. Pierwiosnki mają pojedyncze liście oraz rurkowaty, pięciolistny kwiatostan. Ich ubarwienie jest bardzo różnorodne i przybiera najczęściej odcienie żółci, błękitu, różu, fioletu oraz czerwieni.

Gatunków pierwiosnków jest bardzo dużo - ponad 400. Do tego należy doliczyć mieszańce międzygatunkowe, które powstają wśród rosnących dziko pierwiosnków, a także gatunki i odmiany wyhodowane przez ogrodników. Wszystko to sprawia, że pierwiosnki to liczna, dość zróżnicowana i bardzo dekoracyjna rodzina wiosennych kwiatów.

Polecamy też: Zawilce gajowe do ogrodu i podpowiadamy, jak je uprawiać

W uprawie w Polsce spotyka się kilkanaście gatunków. Możemy też napotkać dziko rosnące pierwiosnki - przede wszystkim jest to pierwiosnek wyniosły oraz pierwiosnek lekarski, choć w górach występuje też pierwiosnek maleńki i łyszczak.

Zobacz zdjęcia

Pierwiosnek bezłodygowy

Pierwiosnki bezłodygowe są wyjątkowo dekoracyjne i bardzo kolorowe.

Hansbenn - pixabay.com
Pierwiosnki bezłodygowe

Pierwiosnki bezłodygowe lubią chłód, lekki cień i wilgotną ziemię.

ASSY - pixabay.com
Pierwiosnek bezłodygowy

Pierwiosnki bezłodygowe pojawiają się w sprzedaży (w doniczkach) bardzo wczesną wiosną. Można je uprawiać w ogrodzie i na balkonie, ale też w domu.

Szjen09190 - pixabay.com
Pierwiosnek bezłodygowy o pełnych kwiatach

Pierwiosnki bezłodygowe mają duże kwiaty w przeróżnych kolorach. Są też cieniowane, wielobarwne i pełne.

4805450 - pixabay.com
Pierwiosnek wyniosły

Pierwiosnki wyniosłe rosną dziko w Polsce, szczególnie w wilgotnych zaroślach, w podgórskich regionach. Są pod ochroną.

Katarzyna Laszczak
Pierwiosnki

Pierwiosnki wyniosłe i lekarskie dość często się krzyżują.

MrGajowy3 - pixabay.com
Pierwiosnki

Pierwiosnki wyniosłe i lekarskie mają bardzo przyjemny zapach i właściwości lecznicze. Surowcem zielarskim są całe rośliny.

Hans - pixabay.com
Pierwiosnek gruziński

Pierwiosnek gruziński kiedyś był bardzo popularny w ogrodach. W dobrych warunkach rozrasta się, tworząc kępy.

Katarzyna Laszczak
Pierwiosnek gruziński

Pierwiosnek gruziński jest niewysoki. Jego kwiaty najczęściej są w odcieniach fioletu (są też białe) i maja żółte "oczko".

Couleur - pixabay.com
Pierwiosnek ząbkowany

Pierwiosnek ząbkowany ma charakterystyczne kuliste kwiatostany.

Yul38885 - pixabay.com
Pierwiosnek ząbkowany

Pierwiosnek ząbkowany ma najczęściej liliowe kwiaty, choć wyhodowano też odmiany o innych kolorach (białe, bordowe).

Pezibear - pixabay.com
Pierwiosnek łyszczak

Pierwiosnek łyszczak dziko rośnie w górach. Potrzebuje wapiennej ziemi i lubi słońce.

Hans - pixabay.com
Pierwiosnek łyszczak

Dzikie "łyszczaki" są żółte, ale odmiany ozdobne mają przeróżne kolory, często z dużym, jasnym oczkiem i obwódką wokół niego.

Manfredrichter - pixabay.com
Pierwiosnki Siebolda

Pierwiosnki Siebolda mają mocno ząbkowane i ostro zakończone liście.

Zoosnow - pixabay.com
Pierwiosnki Siebolda

Pierwiosnki Siebolda mają kwiaty fioletowe, lila, różowe, białe.

Katarzyna Laszczak
Pierwioski kubkowate

Pierwioski kubkowate w Polsce nadają się przede wszystkim do uprawy doniczkowej. Wiosną dobrze się czują też na osłoniętych balkonach.

RainerBerns - pixabay.com
Pierwiosnek maleńki

Pierwiosnek maleńki rośnie dziko w górach (jest pod ochroną). Można go uprawiać w ogrodach. W uprawie można go pomylić z floksem szydlastym.

Hans - pixabay.com

Jak uprawiać pierwiosnki

Pierwiosnki najlepiej wyrastają w miejscach delikatnie osłoniętych przed promieniami słonecznymi. Gleba powinna być dość ciężka i dobrze nawodniona. Najlepiej sprawdza się podłoże lekko gliniaste zawierające duże ilości próchnicy. W ogrodzie pierwiosnki warto nawozić kompostem.

Bardzo ważna dla pierwiosnków jest wilgotność ziemi. Nie powinna ona przesychać nawet latem. Dlatego pierwiosnki wymagają regularnego podlewania.

Na zimę pierwiosnki warto okryć stroiszem, korą lub liśćmi, inaczej mogą przemarznąć (szczególnie bardziej dekoracyjne i egzotyczne gatunki). Jednak i rodzime pierwiosnki (wyniosły, lekarski) docenią okrycie. W naturze rosną pod drzewami i zimują pod "kołderką" z liści.

Liście wielu gatunków zanikają latem, pamiętajmy więc, gdzie rosną. Miejsce można oznaczyć patyczkiem.

Poznaj też: Nietypowe wymagania sasanek

Pierwiosnek, ale jaki? Popularne gatunki prymulek

Do popularnych gatunków pierwiosnków (prymulek), które można i warto uprawiać w ogrodzie należą m.in. :
(zdjęcia znajdują się w galerii powyżej)

  • pierwiosnek bezłodygowy (Primula vulgaris, Primula acaulis) – a dokładniej jego ozdobne mieszańce. To właśnie najczęściej one są sprzedawane bardzo wczesną wiosną w doniczkach. Ich kwiaty są dość duże i okazałe i występują w przeróżnych kolorach. Mogą mieć także kwiaty cieniowane, dwubarwne, z obrzeżem, a także pełne. Niektóre pachną. Charakterystyczną cechę jest to, że kwiaty wyrastają na bardzo krótkiej łodydze;
  • pierwiosnek wyniosły (Primula elatior) – to właśnie ten gatunek (wymiennie z pierwiosnkiem lekarskim) często uznajemy za „typowy pierwiosnek”. Pierwiosnek wyniosły jest rzeczywiście dość wysoki – łodyga z kwiatami (tzw. głąbik) dorasta nawet do 30-40 cm. Kwiaty pierwiosnka wyniosłego są jasnożółte, ale mają charakterystyczną pomarańczową tzw. gardziel. Jego kwiaty mają piękny, choć delikatny zapach;
  • pierwiosnek lekarski (Primula vera, Primula officinalis) – jest bardzo podobny do pierwiosnka wyniosłego i zdarza się, że tworzy z nim mieszańce. Jest jednak od niego nieco niższy. Kwiaty również ma żółte, ale w tzw. gardzieli znajduje się 5 pomarańczowych plamek.

    Zarówno pierwiosnek lekarski, jak i wyniosły, poza walorami ozdobnymi, mają właściwości lecznicze i są stosowane jako zioła.
  • pierwiosnek gruziński (Primula jula) – należy do tej grupy roślin, którą często znamy z widzenia, ale rzadko z nazwy botanicznej. Pierwiosnek gruziński jest niezbyt wysoki – osiąga 5-15 cm. Ma kwiaty w odcieniach fioletu, z żółtym oczkiem w środku. Są też odmiany o białych kwiatach. Pierwiosnek gruziński wytwarza rozłogi i dobrze rozrasta się. Co kilka lat warto go odmłodzić przez podział kęp;
  • pierwiosnek ząbkowany (Primula denticulata) – to wyjątkowo dekoracyjny gatunek pierwiosnka. Jego charakterystyczną cechą są okazałe, kuliste kwiatostany, które tworzą się na szczycie średnio wysokiej łodygi (dorasta do ok. 30 cm). Kwiaty najczęściej są jasnofioletowe, ale są też odmiany o kwiatach purpurowych, różowych i białych;
  • pierwiosnek łyszczak (Primula auriculata) – ten gatunek pierwiosnka rośnie w górach (w Polsce tylko w Tatrach). Podstawowy gatunek ma żółte kwiaty, ale wyhodowano wiele odmian uprawnych – mają one kolorowe kwiaty, najczęściej z dużym, żółtym „oczkiem”, obrzeżonym jaśniejszą obwódką. Jego liście – w odróżnieniu od wielu innych gatunków prymulek – nie są pomarszczone. Mogą być gładkie lub pokryte lekkim kutnerem (włoskami);
  • pierwiosnek Siebolda (Primula Sieboldii)– atrakcyjnie prezentuje się również pierwiosnek Siebolda. Dobrze się rozrasta i tworzy ładne kępy. Czysty gatunek ma kwiaty różowe, ale dekoracyjne odmiany są bardziej zróżnicowane. Ma mocno pomarszczone liście o wyraźnie ząbkowanych brzegach.

Pierwiosnki w ogrodzie

W ogrodach pierwiosnki warto sadzić z innymi wiosennymi kwiatami, czy to cebulowymi czy bylinami. Doskonale nadają się też na skalniaki, szczególnie pierwiosnek łyszczak (pamiętajmy, że inne wolą ocienione miejsca).

Jeśli mamy leśny zakątek w ogrodzie, to w nim doskonale poczują się pierwiosnek wyniosły i lekarski (wyjątkiem są niestety lasy na piaszczystej, suchej i lekkiej ziemi, bo nie jest ona odpowiednia dla pierwiosnków).

Pierwiosnki w domu i na balkonie

Pierwiosnki dobrze się też sprawdzają jako rośliny doniczkowe i balkonowe. Wczesną wiosną można je kupić prawie w każdej kwiaciarni, a nawet supermarkecie. Najczęściej są to odmiany pierwiosnków bezłodygowych, ale warto zwrócić uwagę na pierwiosnki kubkowate - o bardziej dekoracyjnych kwiatostanach i dłużej kwitnące.

Pierwiosnki w domu potrzebują jasnego miejsca, regularnego podlewania i stosunkowo niskiej temperatury (dobrym miejscem dla nich jest okno skierowane na wschód).

Pierwiosnki to też kwiaty, które najwcześniej można umieścić w balkonowych skrzynkach, czy na zewnętrznych parapetach - jeśli nie ma mrozów, to już w marcu możemy się nimi cieszyć.

Dowiedz się więcej: Jakie pierwiosnki najlepiej nadają się do doniczek i jak o nie dbać

Rozmnażanie pierwiosnków (prymulek)

Rozmnażanie prymulek polega na wysianiu nasion, które powinno się odbywać w okresie jesiennym (od września do listopada). Nasiona dobrze jest wysiewać w dość niskiej temperaturze. Niektóre odmiany prymulek mogą wykiełkować wraz z nastaniem wiosny, inne dopiero po kilku latach. Nasiona niektórych gatunków wymagają stratyfikacji (przechłodzenia). Należą do nich pierwiosnek bezłodygowy, gruziński i wyniosły.

Rozmnażanie prymulek może się odbywać także przez podział kęp. Jest to bardzo skuteczny i szybki sposób, który powinien być wykonywany w okresie wiosennym, najlepiej na przełomie maja i czerwca.

Szkodniki i choroby roślin pierwiosnków

Szara pleśń - jest chorobą grzybiczą, objawiającą się powstaniem szarawego nalotu na powierzchni liści. Jej rozwojowi sprzyja wilgoć i ciepło. Jeśli na powierzchni liści pojawi się szary nalot, należy niezwłocznie usunąć zaatakowane łodygi, aby nie dopuścić do rozprzestrzenienia się choroby.

Przędziorki i mszyce - są szkodnikami atakującymi powierzchnie prymulek. Można je usunąć poprzez opryskiwanie specjalnie dobranymi preparatami. W przypadku przędziorków, najczęściej wystarczy zwiększyć wilgotność podłoża.

Oceń artykuł
4,06 / 16 głosów
Co sądzisz na ten temat
Zaloguj się i dodaj swój komentarz

Autor: Tomasz Rynkiewicz, Katarzyna Laszczak

Polecamy Ci również

Zobacz także