Gojnik – zioło na żelazne zdrowie. Poznaj właściwości gojnika

0
Gojnik
Gojnik to zioło, które działa wzmacniająco i pomaga na wiele dolegliwości. Jego zalety od dawna doceniają mieszkańcy regionu Morza Śródziemnego.

Gojnik to zioło, które trafiło do Polski stosunkowo niedawno. Ale w rejonie Morza Śródziemnego, skąd pochodzi, od wieków jest znane z właściwości leczniczych.

Gojnik – zioło z gór

Gojnik, czyli rośliny z gatunku Sideritis, rosną w całym Śródziemnomorzu – od Półwyspu Iberyjskiego, po Bliski Wschód, Afrykę Północną, a także na Wyspach Kanaryjskich. Jedna z jego odmian – gojnik drobnokwiatowy (Sideritis montana) trafiła nawet do Polski. A odmian gojnika jest naprawdę sporo – od 80 do nawet 100, które w dodatku dość chętnie krzyżują się ze sobą i tworzą mieszańce. Wiele z nich występuje na ograniczonym obszarze. Do najbardziej popularnych odmian gojnika należy Sideritis scardica, Sideritis raesii, Sideritis romana.

Poznaj: Zalety czystka - zioła, które działa zbawiennie na nasz organizm

Gojnik należy do roślin jasnotowatych, dorasta do 30-50 cm. Ma podłużne liście, a z ich górnych kątów wyrastają dwuwargowe kwiaty – najczęściej żółte, ale są też odmiany białe i purpurowe. Zarówno łodyga, jak i liście są pokryte drobnymi włoskami. Występują odmiany i jednoroczne, i wieloletnie. Gojniki rosną w górach – nawet na wysokości 2000 m n.p.m. (preferowana wysokość to powyżej 1000 m n.p.m.). Potrzebują wapiennego podłoża, dobrze znoszą zarówno upały, jak i mrozy, są też odporne na susze, za to zdecydowanie im nie służy nadmiar wody.

„Żelazny” gojnik

Łacińska nazwa gojnika Sideritis, pochodzi od greckiego słowa „sidero” (σιδερο), czyli żelazo. Kiedy Grecy życzą sobie powrotu do zdrowia, to właśnie „żelaznego” ("siderenios" σιδερενιος). I tu dochodzimy do przyczyn popularności gojnika w krajach śródziemnomorskich. Jest on tam od dawna stosowany jako niemal cudowny lek. Napar z gojnika pito szczególnie zimą, w okresach osłabienia, bo miał wzmacniać organizm, pomagać na przeziębienia i problemy z drogami oddechowymi, a także leczyć stawy.

Poza stosowaniem naparu, np. na Krecie gojnik wraz z kilkoma innymi roślinami, służył do wypychania materacy „na dobry sen”. Natomiast w Rodopach, na pograniczu Bułgarii i Grecji, przypisywano mu także korzystne działanie na potencję. Zaś para, która starała się o dziecko i piła gojnik – miała niemal gwarantowane bliźniaki. Ostatnie dwie właściwości gojnika nie są potwierdzone, ale okazuje się, że to rzeczywiście niemal cudowna roślina (podobnie jak pochodzący również z rejonu Morza Śródziemnego – czystek).

Polecamy też: Stewię - roślinę, która jest naturalnym słodzikiem. Jak ją uprawiać w domu i ogrodzie

Na co pomaga gojnik

Współczesne badania potwierdzają, że gojnik ma właściwości przeciwzapalne, przeciwbakteryjne i przeciwbólowe. Wspomaga leczenie przeziębienia, grypy, obniża gorączkę, pomaga na zapalenie oskrzeli i astmę. Ponadto poprawia odporność, pomaga także na zatoki.

Gojnik działa także łagodząco na układ pokarmowy, pomaga w dolegliwościach żołądkowych, wspomaga pracę wątroby (przy dolegliwościach gastrycznych pije się gojnik przed posiłkiem). Wzmacnia także nerki i pomaga w leczeniu dolegliwości układu moczowego. Gojnik działa też dobrze na układ krwionośny i obniża ciśnienie. Ponieważ rzeczywiście zawiera żelazo, pomaga przy anemii.

To jeszcze nie wszystko. Gojnik ma także działanie uspokajające i wykazuje pewne cechy antydepresyjne. A do tego badania wskazują, że pomaga chronić przed chorobą Alzheimera i demencją. Gojnik wykazuje także działanie antynowotworowe – zarówno profilaktyczne, jak i w zwalczaniu komórek rakowych (ale oczywiście nie jest „lekiem na raka”).

Polecamy również: Ostropest - roślinę, która leczy wątrobę i... pięknie wygląda w ogrodzie

Herbatka z gojnika

Ponieważ gojnik był przez lata intensywnie zbierany, na wielu obszarach jest zagrożony wyginięciem i chroniony. Jednak wprowadzono jego uprawy. W Grecji, Albanii i Macedonii uprawia się przede wszystkim Sideritis raeseri (ale nie tylko), natomiast w Bułgarii – Sideritis scardica. Gojnik zbiera się, kiedy jego kwiaty są w pełnym rozkwicie, czyli w lipcu. Jest on dostępny w postaci suszu (choć świeże liście wspomagają leczenie ran). W Polsce można gojnik już kupić.

Można się spotkać z różnymi nazwami – dość powszechnie stosuje się angielską nazwę „górska herbata” – Mountain Tea (to samo znaczy: w Albanii çaj mali; w Grecji – τσαι του βουνου - wym. caj tu vunu; w Macedonii планински чај – planinski czaj). Na Krecie możemy się spotkać z nazwą malotira (μαλωτηρα), natomiast w Bułgarii – z Mursalski Tea (to też nazwa handlowa Мурсалки чай). Z Grecji jest też sprowadzany pod nazwą Greek Olympus Tea, ale też jako gojnik. Żeby nie pogubić się w tym gąszczu nazw, tym bardziej, że „górska herbata” może być dość rozległym pojęciem – zwracajmy uwagę na nazwę łacińską Sideritis.

W polskich ogrodach, a nawet doniczkach, raczej nie stworzymy warunków optymalnych do uprawy gojnika, ale jeśli w paczce ziół trafi się trochę nasionek, możemy je wysiać i... zobaczyć, co nam wyrośnie. A póki co, delektujmy się przyjemnym smakiem ziołowej herbatki (można ją pić z miodem, cytryną) i – cieszmy żelaznym zdrowiem.

Sprawdź też: Jak uprawiać jagody goji w ogrodzie i dlaczego warto je jeść

 

Oceń artykuł
3,60 / 5 głosów
Co sądzisz na ten temat
Zaloguj się i skomentuj pierwszy
Więcej na ten temat:

Autor: Michał Laszczak

Polecamy Ci również

Zobacz także