Gojnik – zioło na żelazne zdrowie

0
Suszony gojnik
Gojnik to zioło, które działa wzmacniająco i pomaga na wiele dolegliwości. Jego zalety od dawna doceniają mieszkańcy regionu Morza Śródziemnego.

Gojnik to zioło, które trafiło do Polski stosunkowo niedawno. Ale w rejonie Morza Śródziemnego, skąd pochodzi, od wieków jest znane z właściwości leczniczych.

Gojnik – zioło z gór

Gojnik, czyli rośliny z gatunku Sideritis, rosną w całym Śródziemnomorzu – od Półwyspu Iberyjskiego, po Bliski Wschód, Afrykę Północną, a także na Wyspach Kanaryjskich. Jedna z jego odmian – gojnik drobnokwiatowy (Sideritis montana) trafiła nawet do Polski. A odmian gojnika jest naprawdę sporo – od 80 do nawet 100, które w dodatku dość chętnie krzyżują się ze sobą i tworzą mieszańce. Wiele z nich występuje na ograniczonym obszarze. Do najbardziej popularnych odmian należy Sideritis scardica, Sideritis raesii, Sideritis romana.
Gojnik należy do roślin jasnotowatych, dorasta do 30-50 cm. Ma podłużne liście, a z ich górnych kątów wyrastają dwuwargowe kwiaty – najczęściej żółte, ale są też odmiany białe i purpurowe. Zarówno łodyga, jak i liście są pokryte drobnymi włoskami. Występują odmiany i jednoroczne, i wieloletnie. Gojniki rosną w górach – nawet na wysokości 2000 m n.p.m. (preferowana wysokość to powyżej 1000 m n.p.m.). Potrzebują wapiennego podłoża, dobrze znoszą zarówno upały, jak i mrozy, są też odporne na susze, za to zdecydowanie im nie służy nadmiar wody.

Polecamy też: Żeń-szeń - dowiedz się, jakie ma właściwości i na co go stosować

„Żelazny” gojnik

Łacińska nazwa gojnika Sideritis, pochodzi od greckiego słowa „sidero” (σιδερο), czyli żelazo. Kiedy Grecy życzą sobie powrotu do zdrowia, to właśnie „żelaznego” ("siderenios" σιδερενιος). I tu dochodzimy do przyczyn popularności gojnika w krajach śródziemnomorskich. Jest on tam od dawna stosowany jako niemal cudowny lek. Napar z gojnika pito szczególnie zimą, w okresach osłabienia, bo miał wzmacniać organizm, pomagać na przeziębienia i problemy z drogami oddechowymi, a także leczyć stawy. Poza stosowaniem naparu, np. na Krecie gojnik wraz z kilkoma innymi roślinami, służył do wypychania materacy „na dobry sen”. Natomiast w Rodopach, na pograniczu Bułgarii i Grecji, przypisywano mu także korzystne działanie na potencję. Zaś para, która starała się o dziecko i piła gojnik – miała niemal gwarantowane bliźniaki. Ostatnie dwie właściwości gojnika nie są potwierdzone, ale okazuje się, że to rzeczywiście niemal cudowna roślina (podobnie jak pochodzący również z rejonu Morza Śródziemnego – czystek).

Poznaj: Zalety czystka - zioła, które działa zbawiennie na nasz organizm

Na co pomaga gojnik

Współczesne badania potwierdzają, że gojnik ma właściwości przeciwzapalne, przeciwbakteryjne i przeciwbólowe. Wspomaga leczenie przeziębienia, grypy, obniża gorączkę, pomaga na zapalenie oskrzeli i astmę. Ponadto poprawia odporność, pomaga także na zatoki.
Gojnik działa także łagodząco na układ pokarmowy, pomaga w dolegliwościach żołądkowych, wspomaga pracę wątroby (przy dolegliwościach gastrycznych pije się gojnik przed posiłkiem). Wzmacnia także nerki i pomaga w leczeniu dolegliwości układu moczowego. Gojnik działa też dobrze na układ krwionośny i obniża ciśnienie. Ponieważ rzeczywiście zawiera żelazo, pomaga przy anemii. To jeszcze nie wszystko. Gojnik ma także działanie uspokajające i wykazuje pewne cechy antydepresyjne. A do tego badania wskazują, że pomaga chronić przed chorobą Alzheimera i demencją. Gojnik wykazuje także działanie antynowotworowe – zarówno profilaktyczne, jak i w zwalczaniu komórek rakowych (ale oczywiście nie jest „lekiem na raka”).

Polecamy również: Ostropest - roślinę, która leczy wątrobę i... pięknie wygląda w ogrodzie

Herbatka z gojnika

Ponieważ gojnik był przez lata intensywnie zbierany, na wielu obszarach jest zagrożony wyginięciem i chroniony. Jednak wprowadzono jego uprawy. W Grecji, Albanii i Macedonii uprawia się przede wszystkim Sideritis raeseri (ale nie tylko), natomiast w Bułgarii – Sideritis scardica.
Gojnik zbiera się, kiedy jego kwiaty są w pełnym rozkwicie, czyli w lipcu. Jest on dostępny w postaci suszu (choć świeże liście wspomagają leczenie ran). W Polsce można gojnik już kupić.
Można się spotkać z różnymi nazwami – dość powszechnie stosuje się angielską nazwę „górska herbata” – Mountain Tea (to samo znaczy: w Albanii çaj mali; w Grecji – τσαι του βουνου - wym. caj tu vunu; w Macedonii планински чај – planinski czaj). Na Krecie możemy się spotkać z nazwą malotira (μαλωτηρα), natomiast w Bułgarii – z Mursalski Tea (to też nazwa handlowa Мурсалки чай). Z Grecji jest też sprowadzany pod nazwą Greek Olympus Tea, ale też jako gojnik. Żeby nie pogubić się w tym gąszczu nazw, tym bardziej, że „górska herbata” może być dość rozległym pojęciem – zwracajmy uwagę na nazwę łacińską Sideritis.

W polskich ogrodach, a nawet doniczkach, raczej nie stworzymy warunków optymalnych do uprawy gojnika, ale jeśli w paczce ziół trafi się trochę nasionek, możemy je wysiać i... zobaczyć, co nam wyrośnie. A póki co, delektujmy się przyjemnym smakiem ziołowej herbatki (można ją pić z miodem, cytryną) i – cieszmy żelaznym zdrowiem.

 

Oceń artykuł
3,33 / 3 głosów
Co sądzisz na ten temat
Zaloguj się i skomentuj pierwszy
Więcej na ten temat:

Autor: Michał Laszczak

Polecamy Ci również

Zobacz także