Czarny bez i jego nietypowe odmiany. Jak uprawiać ten krzew w ogrodzie

0
Ozdobna odmiana czarnego bzu
Czarny bez ma owoce i kwiaty wykorzystywane w ziołolecznictwie i do przetworów. Ale warto też zwrócić na dekoracyjne walory tego krzewu i jego ozdobne odmiany.

Czarny bez to dość pospolity krzew, ale ma kilka bardzo nietypowych i pięknych odmian. Podpowiadamy, o co zadbać w jego uprawie i na jakie odmiany zwrócić uwagę.

Czarny bez (Sambucus nigra)od wieków rozbudzał wyobraźnię i kojarzył się z magią, śmiercią i ciemnymi mocami. Obecnie nie jest już jednak traktowany jak roślina tajemnicza i magiczna, a raczej użytkowa i ozdobna. Wprawdzie w swoich tkankach zawiera liczne toksyny (obecne głównie w liściach i niedojrzałych owocach), które w większych ilościach mogą być niebezpieczne, ale wykorzystywany w odpowiedni sposób jest znakomitym lekarstwem na różne dolegliwości. Przede wszystkim nie należy jeść surowych ani niedojrzałych owoców czarnego bzu.

Zobacz zdjęcia

Czarny bez Black Lace

Do najbardziej atrakcyjnych odmian czarnego bzu należy Eva, zwana też Black Lace (czyli Czarna Koronka).

Fmad23 - pixabay.com
Bez czarny odmiany Eva (Black Lace)

Bez tej odmiany ma niemal czarne i mocno powcinane liście. Przypomina bardziej klon palmowy niż zwykły czarny bez.

Katarzyna Laszczak
Bez Black Lace (Eva)

Warto wiedzieć, że owoce ozdobnych odmian czarnego bzu są jadalne. Jednak nie wolno ich jeść na surowo, ani kiedy są niedojrzałe (grozi to zatruciem pokarmowym).

Katarzyna Laszczak
Czany bez Aureum

Jeśli chcemy rozjaśnić ogród, możemy wybrać odmianę czarnego bzu o jasnych liściach, np. Aureum. Są także odmiany o liściach z jasnym obrzeżem (np. Aureomarginata).

Pezibear - pixabay.com
Czarny bez odmiana Laciniata

Czarny bez i jego ozdobne odmiany nie są wymagające, ani trudne w uprawie.

Katarzyna Laszczak
Czarny bez Laciniata

Czarny bez lubi wilgotną, próchniczą glebę oraz słońce, ale dobrze radzi sobie na większości gleb, a także w półcieniu.

Katarzyna Laszczak
Czarny bez odmiana Pulverulenta

Wśród atrakcyjnych odmian czarnego bzu znajdziemy zarówno spore krzewy, jak i karłowe, nadające się do małych ogrodów.

Katarzyna Laszczak
Kwiatostan czarbego bzu Black Lace

Odmiany o ciemnych liściach często mają różowe kwiaty (typowe dla gatunku są białokremowe).

Katarzyna Laszczak

Czarny bez na syrop i nalewkę

Czarny bez ma udowodnione działanie przeciwwirusowe i przeciwbakteryjne (roślina przydatna w leczeniu przeziębienia lub grypy).

Sprawdź: Co zrobić z czarnego bzu? Polecamy przepisy na sok, dżem i nalewkę

W lecznictwie wykorzystuje się głównie dojrzałe i przetworzone owoce bzu (wysoka temperatura neutralizuje toksyny, dlatego z owoców przyrządza się soki, dżemy lub konfitury). Użyteczne są też kremowo-białe, ostro pachnące, baldachowate kwiaty, które pojawiają się w czerwcu. Po wysuszeniu stanowią surowiec na lecznicze herbatki. Kwiaty często są też wykorzystywane w kuchni i po usmażeniu w cieście podawane jako przekąska. Nadają się też do przygotowywania nalewek, naparów i syropów na kaszel.

Czy owoce różnych odmian czarnego bzu są jadalne?

Owoce i kwiaty do celów leczniczych mogą być zbierane zarówno z roślin dzikich jak i odmian ozdobnych, jednak najbardziej wartościowy surowiec pozyskuje się z odmian towarowych, rodzących większe i liczniejsze owoce (np. „Alleso”, „Samyl”, „Sampo”).

Bardzo ozdobne odmiany czarnego bzu

Do uprawy w ogrodach polecane są jednak głównie odmiany ozdobne, których na rynku nie brakuje. Zwykle są to duże rośliny, nadające się do większych ogrodów, ale można wśród nich znaleźć też miniaturki, odpowiednie do uprawy nawet na małej rabacie. Do najpiękniejszych należą między innymi:

  • „Aurea” - o kopulastym pokroju i szerokich liściach, które początkowo są żółte, później żółtozielone, wys. ok. 2-3 m,
  • „Aureomarginata” - o dużych, zielonych liściach z szerokim, jasnożółtym marginesem, wys. ok. 2-3/4 m,
  • „Black Beauty” - atrakcyjna odmiana o bordowych liściach i pędach oraz różowych, pachnących kwiatach, wys. ok. 2-3 m,
  • „Eva” nazywana też „Black Lace” - piękna odmiana o bardzo ciemnych, prawie czarnych, błyszczących, mocno powcinanych, pierzastych liściach oraz jasnoróżowych kwiatach, wys. ok. 3-4 m, ze względu na ażurowy pokrój, może przypominać klony palmowe,
  • „Guincho Purple” - duży krzew o kopulastej koronie, liście szerokie, początkowo bordowe, później bordowo-zielone, kwiaty pachnące, w pączkach różowe, po rozwinięciu białe, wys. ok. 3-4 m,
  • „Laciniata” - krzew o wzniesionym pokroju, mocno powcinanych, pierzastych, zielonych liściach i białych kwiatach, wys. ok. 2-3 m,
  • „Madonna” - krzew o kopulastym pokroju i białych kwiatach oraz dużych, jasnozielonych liściach otoczonych szerokim, nieregularnym, kremowym marginesem, wys. ok. 2-3 m,
  • „Pulverulenta” - o kopulastym pokroju i cienkich, pierzastych, pstrych, biało nakrapianych liściach, wys. ok. 2-3 m,
  •  „Pygmy” - karłowa odmiana o kopulastym pokroju, zielonych, szerokich liściach i białych kwiatach, wys. ok. 0,5-1 m.

Jak uprawiać czarny bez - wymagania

Czarny bez jest krzewem nie tylko pięknym i użytkowym, ale też łatwym w uprawie. Najlepiej czuje się na słonecznych stanowiskach i żyznych, próchniczych, przepuszczalnych, lekko wilgotnych glebach, ale poradzi sobie też w półcieniu i na każdej typowej glebie ogrodowej.

Jedynie odmiany o pstrych lub barwnych liściach potrzebują więcej światła, gdyż w cieniu ich liście tracą intensywne kolory. Krzew nie lubi zastoisk mrozowych i dużego zachwaszczenia, ale dobrze znosi niskie temperatury, zanieczyszczone powietrze i suszę.

Przycinanie czarnego bzu

Krzewy czystego gatunku nie wymagają przycinania, jednak jego odmiany ozdobne i użytkowe lepiej się krzewią i mają ładniejszy, bardziej zwarty pokrój, jeśli każdego roku ich pędy będą skracane (głównie wysokie, jednoroczne pędy tzw. „wilki”). Co kilka lat powinno się przeprowadzić silniejsze cięcie odmładzające, polegające na wycięciu u podstawy części najstarszych pędów. Robi się to wczesną wiosną.

Sprawdź: Jak uprawiać języczkę pomarańczową - wieloletnią roślinę o małych wymaganiach

Rozmnażanie czarnego bzu

Czarny bez doskonale rozmnaża się z siewu nasion, a nawet daje obfity samosiew (może stać się nawet inwazyjny), ale jego ozdobne odmiany rozmnaża się wyłącznie wegetatywnie (przez sadzonki zielne lub zdrewniałe), gdyż tylko wtedy możemy mieć pewność, że potomstwo powtórzy cechy odmianowe. Młode rośliny owocują po 3-4 latach.

Oceń artykuł
5,00 / 2 głosów
Co sądzisz na ten temat
Zaloguj się i skomentuj pierwszy
Więcej na ten temat:

,

Autor: Katarzyna Józefowicz

Polecamy Ci również

Zobacz także