Amarantus - na mąkę bez glutenu i rabatę kwiatową

0
Szarłat zwisły
Amarantus, czyli szarłat to jedna z cenniejszych roślin uprawnych - dostarcza bardzo zdrowej mąki (można też jeść jego młode liście), a poza tym jest ozdobą ogrodu.

Szarłat (Amaranthus) nazywany również amarantusem, należy do rodziny szarłatowatych  i jest jedną z najstarszych roślin uprawowych, jakie służyły człowiekowi. Jego ojczyzną była prawdopodobnie Ameryka Południowa lub Środkowa, ale obecnie występuje również w stanie dzikim na terenie Indii, Chin, Korei i Filipin, a jego uprawy właściwie nie mają granic, gdyż spotyka się je w różnych częściach świata.

Początkowo szarłat był podstawą diety Inków i Azteków, po czym na długi czas o nim zapomniano. Obecnie ponownie odkrywa się zalety tej wspaniałej rośliny, która ma sporo zastosowań i nie bez powodu nazywana jest „Złotem Inków”. Wśród  ponad 50 gatunków można znaleźć zarówno rośliny użytkowe, z których pozyskuje się cenne ziarno (szarłat wyniosły), rośliny ozdobne, będące ciekawymi elementami rabat kwiatowych (np. szarłat zwisły, szarłat trójbarwny), jak i uciążliwe chwasty, których chętnie pozbywamy się z ogrodu (szarłat szorstki).  

Polecamy też: Topimabur. Smaczną roślinę i bardzo łatwą w uprawie

Wartości odżywcze amarantusa

Dla zdrowej diety człowieka, jednym z najcenniejszych gatunków jest szarłat wyniosły. Jego ziarno jest bardzo bogate w wartościowe składniki pokarmowe w tym witaminy oraz mikro i makroelementy. Mimo iż roślina nie jest zbożem, jej ziarna mieli się na mąkę, która stanowi cenny dodatek do pieczywa lub wypieków cukierniczych. Pod względem wartości odżywczych jest cenniejsza niż rośliny zbożowe, a zawartość żelaza jest w niej większa niż w liściach szpinaku. W swoim składzie ziarna amarantusa zawierają wiele witamin ( A, E, C i D), mikro i makroelementów (żelazo, magnez, wapń, fosfor, potas) oraz mnóstwo białka, błonnika i skrobi. Dzięki zawartości znacznej ilości nienasyconych kwasów tłuszczowych, spożywanie amarantusa wspomaga walkę z nadmiernym cholesterolem, a obecność skwalenu, wpływa na opóźnienie procesów starzenia oraz wzmacnia odporność organizmu. Wszystkie składniki zawarte w ziarnach z amarantusa są łatwo przyswajane
i lekko strawne, ponadto wytworzona z nich mąka nie zawiera glutenu, a wiec jest całkowicie bezpieczna dla osób wrażliwych na ten rodzaj białka. Poza nasionami jadalne są również młode liście oraz kiełki, które dodaje się do sałatek bądź past (np. twarogowych).  

Amarantusy - ozdoba ogrodów

Jednak nie tylko cenne właściwości odżywcze sprawiły, że amarantus bardzo zyskuje na popularności. Niektóre gatunki są niezwykle dekoracyjne i chętnie uprawia się je jako rośliny ozdobne zarówno na rabaty jak i na kwiat cięty (kwitną od czerwca do późnej jesieni), mający zastosowanie w suchych bukietach. Wśród nich na uwagę zasługuje szarłat zwisły lub ogrodowy (Amaranthus caudatus), mający długie, zwisające, wiechowate i szkarłatne kwiatostany, przypominające wyglądem liny. Gatunek w zależności od odmiany (których jest naprawdę dużo) osiąga wysokość od 50 do 100 cm. i może być wykorzystywany zarówno jako roślina ozdobna na rabatach kwiatowych jak i kwiat cięty, szczególnie cenny w suchych kompozycjach.
Znaczenie ozdobne może mieć również spożywczy gatunek szarłatu wyniosłego zwanego też wiechowatym (Amarantus cruentus), który dorasta do 80-150 cm. wysokości, a jego wiechowate kwiatostany są wyprostowane.
Jednym z oryginalniejszych szarłatów ozdobnych, jest z pewnością szarłat trójbarwny (Amaranthus tricolor). W jego przypadku to nie kwiatostany tworzą ozdobę, a ciekawie zabarwione i powyginane liście. Te położone  na pędzie najwyżej, jesienią atrakcyjnie się przebarwiają. To niższy gatunek od poprzednich, gdyż osiąga z reguły 60-80 cm. wys. i doskonale wygląda, sadzony w niewielkich grupach. Może stanowić ciekawy element rabaty kwiatowej, ale nadaje się też do wazonu. Ponieważ jego kwiatostany są niewielkie, nie mają wartości dekoracyjnej i nie nadają się do suszenia.

Dowiedz się: Jak uprawiać stewię, czyli naturalny słodzik

Rozmnażanie i sadzenie amarantusów

Aby uprawiać amarantus, musimy pamiętać, że są to z reguły rośliny jednoroczne i ciepłolubne, a więc możliwe do uzyskania jedynie z rozsady. Rosną jednak bardzo szybko i zwykle nie sprawiają kłopotów. Można je kupić jako gotowe sadzonki lub samodzielnie wyhodować z nasion. Wysiewa się je w marcu – kwietniu i ustawia pojemnik w miejscu ciepłym, ale ciemnym (światło utrudnia kiełkowanie). Po ukazaniu się pierwszych siewek (po ok. 2 tygodniach), przenosi się doniczkę w miejsce widne
o temp. ok. 20°C, a po następnych 2-3 tygodniach pikuje i umieszcza w jasnym, ale chłodnym pomieszczeniu (ok. 15°C). Na miejsce stałe można je wysadzać dopiero w drugiej połowie maja, czyli po przejściu przymrozków wiosennych. W ciepłych rejonach kraju jest również możliwy wysiew wprost do gruntu (początek maja), co jednak opóźnia pojawienie się kwiatów (ok. lipca).

Zamiast kupować jagody goji - posadź je w ogródku. Podpowiadamy jak uprawiać kolcowój

Warunki uprawowe dla amarantusów

Aby szarłaty właściwie się rozwijały i bujnie kwitły, wymagają miejsca słonecznego, ciepłego oraz osłoniętego. Preferują też gleby lekko kwaśne lub obojętne, żyzne i zasobne, ale jednocześnie dość lekkie. Dorosłe rośliny wprawdzie zniosą krótkotrwałą suszę, ale wolą jednak podłoże wilgotne.
W uprawie amarantusa unikamy nadmiernego nawożenia azotem, który powoduje zbytnie wiotczenie pędów.

Kiedy szarłat raz zagości na naszych rabatach, z pewnością stanie się ważnym elementem ozdobnym i będziemy po niego sięgać każdego roku.

Oceń artykuł
5,00 / 1 głosów
Co sądzisz na ten temat
Zaloguj się i skomentuj pierwszy

Autor: Katarzyna Józefowicz

Polecamy Ci również

Zobacz także